Kinderen kijken anders .

“Bekijk de wereld eens door de ogen van een kind”, hoor je wel eens zeggen. Alleen is de vraag ‘Hoe die kinderen dan wel naar de wereld kijken?’.
Als zorgcoördinator in onze Brusselse hoofdstad werd ik vaak geconfronteerd met kindergedrag dat ik niet kon plaatsen. Wat maakt dat kinderen bepaalde dingen doen? Ongehoorzaamheid, agressie, liegen, aandacht zoeken, … Wat stuurt hen? Wat zijn hun werkelijke achterliggende intenties? Welke verlangens onderdrukken ze of krijgen ze niet duidelijk gecommuniceerd?

Jarenlang schoolde ik mezelf bij over dit soort ‘probleemgedrag’. Het bleef me bezighouden. Hoe een kleine jongen die tegelijkertijd mijn hart kon stelen, ook zo’n vreselijke dingen kon doen tegenover klasgenootjes of het opvangpersoneel. Hoe ze in een gesprek duidelijk konden zien wat er mis liep, maar zichzelf toch niet onder controle konden houden in stressvolle situaties.

Lieve ouders, ik doe het voor jullie.


Ik volgde workshops over handelingsgericht werken, nieuwe autoriteit, geweldloos verzet en LSCI. Overal zocht ik oplossingen, puzzelstukken, verklaringen.
Bij elke opleiding bleef hetzelfde essentiële deel terugkomen. Het gaat niet om hét kind, het gaat over dít kind, in dít systeem, met déze ouders in déze stad, in déze sportclub, … Het gaat altijd om het hele achterliggende systeem. Als je dat niet begrijpt, kan je nooit begrijpen wat een kind écht waarneemt.

Een kind is altijd een onderdeel van een groter geheel, dat wordt gestuurd door grotere machten. Het kind is slechts een onderdanig deel dat altijd wordt meegenomen in webben van loyaliteiten, magische liefde naar ouders toe, verwachtingen, normen en waarden. Een kind is per definitie slechts een onderdeel zonder ontsnappingsmogelijkheden.

Er is een enorm verschil in de waarneming van het kind en de waarneming van de volwassene. Geen enkele waarneming is verkeerd of fout. Alleen is ze compleet anders. Dit is een basisaanname voor systemisch werk met kinderen. Zonder in te gaan op wat er achterliggend speelt, heb je geen schijn van kans.  

Een kind is altijd onschuldig, altijd.


Wij, volwassenen, hebben altijd een onbewuste berschermlaag. Een harnas rond onze ziel. Om alle pijn af te weren waar we al aan werden blootgesteld. Ergens onderweg maakten we het besluit: “Niet nog een keer… Dit overkomt me géén tweede / derde / … keer…”
We zijn als het ware niet meer in staat ‘zuiver’. te ontvangen. Elke prikkel of trigger die binnen sijpelt, moet door een heel aantal filters en wordt altijd op een bepaalde wijze geïnterpreteerd.

Onze spontaniteit, onze spontane gewaarwording, staat uit. Alsof we in een ruimtepak zitten, schokbestendig, maar verwijderd van het echte voelen.
Ergens onderweg zijn we veranderd in wandelende hoofden. Op zich niets mis mee, het houdt ons in leven, maar het is niet te vergelijken met de impulsieve waarneming van een kind.
Door te redeneren, verwijderen we ons van de essentie. Zeker wij, Westerlingen, hebben vaak géén idee dat onze buik ons ook iets te vertellen heeft.

Dat lijkt allemaal ‘logisch’, en nu denk je misschien ‘Ja, Lieselotte, dat wist ik al…’, maar ik ben er relatief zeker van dat je géén idee hebt welke impact dit heeft op je waarneming en het verschil in de waarneming van het kind dat recht teg.

Als jij je schuldig maakt, ben ik niet de enige.

Kinderen merken wie hen zonder vooroordelen en remmingen tegemoet treedt. Dan pas tonen ze zich helemaal. Dan pas laten ze ook de lelijke kant van zichzelf zien. Maar al te vaak krijgen kinderen het idee dat zij diegene zijn die de ‘schuld’ moeten dragen. Ze reageren vanuit een absolute liefde naar hun systeem van herkomst.
“Als ik schuldig ben, blijft mijn systeem onschuldig. Ik doe het wel, dan heb ik ook altijd de kans om mezelf te verbeteren”.
Het is voor een kind bijna ondragelijk dat het de schuld bij ouders moet leggen, dan geeft het ook alle hoop op om zelf nog iets te kunnen veranderen aan de situatie. Door de schuld zelf te dragen, blijft er hoop op de toekomst.

Ik herinner me momenten in het onderwijs dat collega’s voor kinderen stonden en hen standjes gaven over hun gedrag, waardoor kinderen zich nóg kleiner gingen voelen en dus nog vreemder gedrag gingen stellen.
Vanuit angst. Maar zeker niet vanuit ‘verbinding’. Vanuit loyaliteit aan het systeem, dat wel. Maar dat is niet, nooit, hetzelfde als echte oprechte verbinding. “Als ik me schuldig maak, ben jij onschuldig. Jij bent het slachtoffer van mijn gedrag.”

Pas als kinderen merkten dat ook wij, de groten, ons durven schuldig maken en onze plek durven innemen, zullen ze hun ware kern laten zien en hun beschermingsmechanisme van zich afgooien. Pas als ze zien dat we in staat zijn ons eigen gedrag te bestuderen, te reflecteren en onszelf een spiegel voorhouden, komt er veiligheid.
Dan pas hebben ze het gevoel dat ze er ‘mogen zijn’, zoals ze zijn, the good, the bad and the ugly.

Vanuit eigen schuld een kind tegemoed treden schept een veilige bedding. Het kind ervaart dat het ‘mag’ onschuldig zijn, dat het ‘mag’ fouten maken. Dat wij het dragen voor hen en dat ze veilig zijn.
“Ja, maar, Lieselotte, we spreken dit ook vaak uit hoor. Dat ons kind niet perfect hoeft te zijn…”. De vraag is dan maar zeer in hoeverre dat je woorden stroken met je daden. Energie is zoveel meerzeggend dan wat je uitspreekt. Kinderen voelen meer dan wat jij ooit voor mogelijk houdt.

Radicale acceptatie van een kind in al zijn facetten is nodig om te slagen in je coaching of therapie. Dat betekent voor jou, als volwassene, om je eigen ideeën over hoe het leven in elkaar zit, terug te brengen naar jezelf en dat je je zal moeten verplaatsen in de wereld van deze kleine aardbewoners. 
Dat betekent dat je zal moeten accepteren dat wat er werkelijk speelt ook gewoon ís wat er speelt bij dit kind. Dat je hun beleving ook in zijn waarde laat.

Sussend worden we onzeker

Kinderen hebben er niets aan dat je hun innerlijk verdriet kleiner maakt dan dat het is door te zeggen ‘dat het allemaal zo erg niet is’. Ouders hebben vaak deze neiging, vanuit bescherming. In de loop der tijd worden kinderen net onzeker van dit soort uitspraken. Ze gaan twijfelen aan hun eigen waarneming, waarop ze zelfbewustzijn moeten ontwikkelen. Ze gaan zelfs hun eigen gevoelens onderdrukken.

Niet zelden komen er mannen in mijn praktijk en doen ze uitspraken als
“Ik wil alles zijn maar niet angstig”
“Ik heb nooit geleerd hoe het is om me over te geven aan de wereld”
“Ik moet beschermen, dat is mijn taak”

Ontzettend verdrietig vind ik dat. Want dat zegt veel over die kleine jongens van weleer. Dat zegt veel over hoe vaak zij zich ontfermden over het systeem van herkomst en zichzelf niet écht schuldig hebben durven maken aan zichzelf een plek geven.

Tijdens onze opleiding “Systemisch werken met kinderen en jongeren”, zoomen we in op hoe het is om met een kind én zijn of haar systeem van herkomst aan de slag te gaan. Hoe noodzakelijk het is om dit te doen, als je echt beweging wil creëren.

Inschrijven kan je doen via onderstaande knop. De brochure geeft je een beeld van hoe onze opleiding er uitziet. Wees de kindercoach die het anders durft te doen. Wees de kindercoach die het kind ziet in het grotere geheel en maak het systeem een veilige plek om op te groeien.

 

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: